QUENTIN TARANTINO & ROGER AVARY

Փողոցային առևտուրը Երևանում. գոյատևման պայքար և կարգուկանոնի խնդիր

Երևանի փողոցներում ամեն օր կարելի է տեսնել մարդկանց, որոնք հին սայլակներով կամ փոքրիկ սեղանիկների մոտ նստած վաճառում են միրգ, բանջարեղեն, երբեմն էլ՝ հագուստ։
Այս պատկերն արդեն սովորական է դարձել քաղաքի համար, սակայն շարունակում է մնալ հասարակական քննարկումների կենտրոնում։

Փողոցային առևտուրը մի կողմից խախտում է օրենքը և խաթարում քաղաքի տեսքը, մյուս կողմից այն շատերի համար ապրուստի միակ միջոցն է։

Երևանի քաղաքապետարանի տվյալներով՝ վերջին տարիներին վերահսկողությունը փողոցային առևտրի նկատառումով ուժեղացել է․ իրականացվում են ստուգայցեր, տուգանվում են կանոնները խախտողները, սակայն խնդիրը ամբողջությամբ չի վերահսկվում։ Քաղաքապետարանը նշում է, որ խնդիրն ընդամենը վարչական չէ.



2019–2021 թթ. Երևան քաղաքի տարածքում ապօրինի բացօթյա առևտուր իրականացնելու համար կազմվել է 3,532 վարչական իրավախախտման արձանագրություն և նշանակվել է 79,076,500 դրամի տուգանք։ Դրանցից, սակայն, վճարվել է ընդամենը 35 տոկոսը՝ շուրջ 27 միլիոն դրամ։ Սա ցույց է տալիս, որ տուգանքները իրենց նպատակին ամբողջությամբ չեն ծառայում։
Մարիետան Մալաթիա-Սեբաստիայի վարչական շրջանի բնակիչ է, արդեն հինգ տարի փողոցում միրգ և բանջարեղեն է վաճառում։ Մարիետան պատմում է․
«Ես շուկայում չեմ կարող տեղ վերցնել, որովհետև ամեն օր պետք է վճարեմ։ Օր կա՝ երկու կիլո, օր կա՝ ոչինչ չեմ վաճառում։ Ես չաշխատեմ՝ ընտանիքս սոված կմնա։ Դրա համար դուրս եմ գալիս փողոց,որ գոնե մի բան վաստակեմ»։
Մալաթիայի շուկայում աշխատող Անահիտը պատմում է․
«Ես ամեն օր վճարում եմ տեղավարձ, մաքրության վճար։ Իսկ դրսում մարդիկ նույն ապրանքը վաճառում են առանց որևէ ծախսի։ Մարդիկ գնում են դրսից՝ մտածելով, թե էժան է, բայց այդպես մեր ապրանքը չի վաճառվում, փչանում է, թափում եմ։ Մեզ համար սա անարդար է»։

Այս երկու պատմությունները ցույց են տալիս նույն երևույթի երկու կողմը։ Մեկի համար փողոցային առևտուրը գոյատևման միակ միջոցն է, իսկ մյուսի համար՝ եկամտի կորստի պատճառ։ Տարածքային կառավարման և ենթակառուցվածքների նախարարությունն այս հարցի վերաբերյալ նշել է, որ փողոցային առևտրի խնդիրը դեռ քննարկման փուլում է։ Նախարարությունում ընդգծում են, որ այժմ ուսումնասիրվում են տարբեր առաջարկներ՝ ինչպես կարգավորել երևույթը՝ հաշվի առնելով թե՛ սոցիալական, թե՛ տնտեսական հանգամանքները։
Նրանց խոսքով՝ հարցը պահանջում է համատեղ մոտեցում՝ Երևանի քաղաքապետարանի և պետական մարմինների համագործակցությամբ գտնվի լուծում, որը և՛ կպահպանի քաղաքային կարգուկանոնը, և՛ չի արգելելվի քաղաքացիներին ապրուստ հայթայթել։
Այս խնդիրն, սակայն, չի սահմանափակվում միայն վաճառողների շրջանակով։ Գնորդները ևս տարբեր կարծիքներ ունեն։ Ոմանք նախընտրում են փողոցային վաճառողներից գնել՝ գնի մատչելիության կամ թարմության պատճառով, իսկ մյուսները խուսափում են նման վայրերից։ Երևանի բնակիչ Աննան ասում է․
«Ես միշտ գնում եմ շուկայից։ Գուցե մի փոքր թանկ է, բայց այնտեղ մաքուր է, ապրանքը ստուգված է։ Փողոցում փոշի է, մեքենաներ են անցնում, ես չեմ վստահում։ Շուկայում գոնե ապահով եմ զգում»։
Այսպիսով, փողոցային առևտրի խնդիրը բազմաշերտ է՝ ներառելով տնտեսական, սոցիալական, հիգիենիկ հարցեր։ Քաղաքապետարանը փորձում է պահել կարգուկանոնը, մարդիկ պայքարում են իրենց ապրուստի համար․ սա այն իրականությունն է, որտեղ բախվում են գոյատևման ցանկությունը և քաղաքային կարգուկանոնի պահանջը։






ԲՊՀ լրագրության բաժնի 4-րդ կուրսի ուսանող Շուշանիկ Հովհաննիսյան