Ինչու՞ է մանկական երկաթուղին այսօր անմխիթար վիճակում
Երևանի մանկական երկաթուղու ներկայիս անմխիթար վիճակը մեկ պատճառի
հետևանք չէ։ Այն ձևավորվել է տարիների ընթացքում՝ կառավարման,
ֆինանսավորման և քաղաքային քաղաքականության ոլորտներում կուտակված
խնդիրների արդյունքում։
Երևանի մանկական երկաթուղին շահագործում է «Մանկական երկաթուղի» ՍՊԸ-ն, որը 1998 թվականին հիմնադրել է Ռոբերտ Աթայանը։ 2006 թվականից ընկերության սեփականատերերը եղել են Սամվել և Արմեն Գևորգյանները, սակայն 2020 թվականի մայիսին ընկերության 60 տոկոս բաժնեմասի սեփականտերն է դարձել ռուսաստանաբնակ հայ գործարար, «Ռուցոգ ինվեստ» շինարարական-ներդրումային հոլդինգի նախագահ Ռուբեն Գրիգորյանը։
Առաջին և հիմնական պատճառներից մեկը երկաթուղու նկատմամբ հստակ
պատասխանատվության բացակայությունն է։ Տարիների ընթացքում օբյեկտը
հայտնվել է տարբեր կառույցների ենթակայության տակ՝ առանց միասնական
ռազմավարության։ Արդյունքում չի մշակվել երկարաժամկետ ծրագիր, որը
կսահմաներ պահպանման, վերանորոգման և օգտագործման հստակ
մեխանիզմներ։
Երկրորդ գործոնը ֆինանսավորման պակասն է։ Մանկական երկաթուղին, լինելով
ոչ շահութաբեր կառույց, դուրս է մնացել ներդրումային
առաջնահերթություններից։ Պահպանման և վերականգնման աշխատանքները
իրականացվել են մասնակի կամ ընդհանրապես չեն իրականացվել, ինչի
հետևանքով ենթակառուցվածքները աստիճանաբար քայքայվել են։
Մանկական երկաթուղու և հարակից այգու ամբողջ տարածքը համայնքային սեփականություն է, սակայն վարաձակալության իրավունքով պատկանում է «Մանկական երկաթուղի» ՍՊԸ-ին։ Ընկերության և քաղաքապետարանի միջև գործող պայմանագիրը կնքվել է 2014թ․ դեկտեմբերի 18-ին։

Պայմանագրի հիմքը հանդիսացել է Երևանի քաղաքապետի՝ 2014թ․ ապրիլի 17-ի որոշումը, համաձայն որի՝ «Մանկական երկաթուղի» ՍՊԸ-ի սեփականություն հանդիսացող գույքի զբաղեցրած 59 915 քմ մակերեսով հողամասը բաժանվել է երկու առանձին գույքային միավորների՝ 58 950 քմ և 965 քմ։

965 քմ հողամասից 376 քմ-ն ուղղակի վաճառքի ձևով 9,5 միլիոն դրամի դիմաց վաճառվել է ընկերությանը, իսկ մնացած գրեթե 6 հեկտար տարածքի վրա գրանցվել է ընկերության վարձակալության իրավունքը, որը գործում է մինչև 2025 թվականի հունիսի 15-ը։ Վարձակալության պայմանագրի համաձայն՝ «Մանկական երկաթուղի» ՍՊԸ-ն մոտ 6 հեկտարի համար տարեկան վճարում է 863 հազար դրամ վարձավճար։
If a building becomes architecture, then it is art
If a building becomes architecture, then it is art
If a building becomes architecture, then it is art
Պայմանագրով՝ վարձակալության տրված հողամասը պետք է շահագործվի բացառապես որպես մանկական զբոսայգի, իսկ զբոսայգում առկա շենքերը, շինությունները, տրանսպորտային և տեխնիկական միջոցները պետք է շահագործվեն՝ ապահովելով նշված գույքի պահպանումը, վերանորոգումը և տեխնիկական պատշաճ վիճակը, ինչպես նաև, ըստ պայմանագրի, պետք է պահպանել և ավելացնել կանաչ տնկարկները։
Բացի այդ, տարածքի պահպանման և վերահսկման բացակայությունը հանգեցրել
է ֆիզիկական վնասների։ Շենքերը և տեխնիկական տարրերը ենթարկվել են
մաշվածության, որոշ հատվածներում տարածքը դարձել է անմխիթար և քիչ
օգտագործվող։ Սա էլ իր հերթին նվազեցրել է հանրային հետաքրքրությունը և
այցելությունների քանակը։ Այս բոլոր գործոնների համադրությամբ Երևանի մանկական երկաթուղին աստիճանաբար կորցրել է իր գործառույթը՝ մնալով որպես կիսագործող կամ
խորհրդանշական տարածք։ Ներկայիս վիճակը ոչ թե մեկ որոշման արդյունք է,
այլ երկարատև անտեսման հետևանք։