-Եղե՞լ են իրավիճակներ, երբ սմարթֆոնով արված կադրն իր արժեքով գերազանցել է ուշացած, բայց պրոֆեսիոնալ ֆոտոխցիկով արված պատկերը։ Արդյո՞ք արագությունն այսօր լուրի գլխավոր արժույթն է։

Գևորգ Պերկուպերկյան. Իհարկե, լինում են դեպքեր, երբ հեռախոսով արվածը դառնում է առաջնահերթ՝ նյութն արագ տեղ հասցնելու համար, բայց դա հիմնականում վերաբերում է անհատներին: Մեր նման գործակալություններն աշխատում են FTP սերվերներով, ինչը թույլ է տալիս տեսախցիկով նկարելուց վայրկյաններ հետո նկարն ուղարկել խմբագրություն: Սակայն հեռախոսը կարող է օգնել այլ հարցում. օրինակ՝ երբ պետք է շատ արագ տեքստային ինֆորմացիա ուղարկել, մենք կարող ենք հեռախոսով կադր անել ու ուղարկել որպես ուղեցույց, մինչև հիմնական լուսանկարները տեղ կհասնեն:

- Սոցցանցերը ողողված են ականատեսների նյութերով։ Ո՞րն է Ձեր առաջին քայլը՝ համոզվելու համար, որ պատկերը չի մանիպուլացնում իրականությունը։

Գևորգ Պերկուպերկյան. Պետք է շատ ուշադիր լինել։ Մանիպուլյացիան հասկանալու առաջին ցուցիչները ձեռքի շարժը, որակը և հստակությունն են: Երբ մարդը հանկարծակի հանում է սմարթֆոնը գրպանից, օբյեկտիվը միշտ չէ, որ մաքուր է լինում, կամ ձեռքը դողում է: Եթե կադրը չափազանց հստակ է նման իրավիճակի համար, դա արդեն կասկածելի է: Ավելի խորքային նայելիս կարելի է հասկանալ ստվերներից կամ մարդկանց շարժից:

-Կա կարծիք, որ հեռախոսով արված փնթի կամ ցածր որակով կադրն ավելի մեծ վստահություն է ներշնչում լսարանին՝ որպես նկարի իրականության ապացույց։ Դուք համամի՞տ եք։

Գևորգ Պերկուպերկյան. Այո, ենթագիտակցորեն մենք հասկանում ենք, որ եթե կադրը մի քիչ փնթի է, նշանակում է՝ մարդը շտապել է, հազիվ է հասցրել հանել հեռախոսն ու նկարել: Նույնիսկ պրոֆեսիոնալների մոտ է լինում, որ արագության պատճառով տեխնիկական բալանսը խախտվում է, բայց կադրի արժեքն այնքան բարձր է լինում, որ այդ տեխնիկական պարամետրերին արդեն չես նայում:

-Որտե՞ղ է ավարտվում պատկերի որակի բարելավումը և սկսվում փաստի աղավաղումը։

Գևորգ Պերկուպերկյան. Լրատվական դաշտում աշխատում ենք նկարել այնպես, ինչպես կա: Եթե անընդհատ աշխատում ես Հայաստանում, արդեն ճանաչում ես մարդկանց ու միջավայրը. առաջին հայացքից հասկանում ես՝ նկարը մշակվա՞ծ է, թե՞ ոչ: Մենք գիտենք, թե որ ժամին ինչպիսին է լույսը մեր փողոցներում: Օրինակ՝ Հայաստանում բարձր լեռնային պայմաններ են, և լույսն ավելի կտրուկ է, ոչ թե փափուկ: Երբ տեսնում ես ոչ բնական գույներ կամ ստվերներ, որոնք հատուկ են ծովափնյա երկրներին կամ ֆիլտրերին, հասկանում ես, որ իրականությունը փոխված է:

-Բախվե՞լ եք էթիկական երկընտրանքի, երբ գաղտնի կադրը կարևոր փաստ է բացահայտել, բայց խախտել է նորմեր։

Գևորգ Պերկուպերկյան. Էթիկայի խախտումներն այսօր շատ են՝ սկսած մանկապարտեզներում ուրիշի երեխաներին նկարելուց մինչև օպերային թատրոնում գաղտնի նկարելը, ինչը խախտում է թե՛ հեղինակային իրավունքը, թե՛ հանդիսատեսի անդորրը: Անձամբ ես ուսանողական տարիներին նյութի համար թաքուն նկարել եմ բժշկի հետ խոսակցությունը, բայց պահել եմ էթիկայի կանոնները. ձայնն աղավաղել էինք, իսկ կադրում միայն ձեռքերն էին երևում, որպեսզի ոչ մարդուն վնասեինք, ոչ էլ կլինիկային: Մենք դա արել էինք միայն իրականությունը փաստելու համար:

-Հնարավո՞ր է, որ մի օր գործակալություններն ամբողջությամբ հրաժարվեն մեծ տեսախցիկներից՝ հօգուտ սմարթֆոնների։

Գևորգ Պերկուպերկյան. Դժվար թե այդ օրը գա: «Արմենպրեսը» լուծում է նաև արխիվացման խնդիր (ունենք արխիվ 60-ականներից): Հեռախոսով նկարածը 5-6 տարի հետո կարող է տեխնիկական որակի խնդիր ունենալ, եթե ուզենաս ցուցահանդես անել կամ տպել: Պրոֆեսիոնալ սարքը տալիս է ստեղծագործելու ավելի լայն հնարավորություններ, ինչը հեռախոսով հաճախ անհնար է:

-Ո՞րն է հաջողության բանաձևը. բարձր գնահատականնե՞րը, թե՞ մի բան, որը դասագրքերում չեն սովորեցնում։

Գևորգ Պերկուպերկյան. Կրթությունը շատ է օգնում, բայց կան մարդիկ, ովքեր ունեն աչք։ Մեր գործակալության լավագույն լուսանկարիչներից երկուսը մասնագիտական բուհ չեն ավարտել, բայց սովորել են պրակտիկայի ընթացքում: Եթե ունես այդ ներքին տեսողությունը, քո նկարները միշտ հետաքրքիր կլինեն: Իսկ այսօրվա տենդենցն այն է, որ թեթև տեխնիկայի շնորհիվ ավելանում են աղջիկ լուսանկարիչները, ովքեր բերում են թարմություն և նոր ռակուրսներ՝ հաճախ խախտելով դասական կանոնները։

- Արդյո՞ք ձեր պրակտիկայում եղել են պահեր, երբ հեռախոսով արված արագ կադրը շատ ավելի արժեքավոր է եղել, քան պրոֆեսիոնալ տեսախցիկով արված, բայց ուշացածը:

Ռոբերտ Զարգարյան. Այո, նման իրավիճակներ հաճախ են լինում, հատկապես երբ գտնվում ես իրադարձությունների կիզակետում։ Երբ պետք է անհապաղ նորություն հաղորդել տեղից, սմարթֆոնը դառնում է ամենաարդյունավետ գործիքը՝ թույլ տալով հաշված րոպեների ընթացքում նկար կամ տեսանյութ ուղարկել։ Անգամ ոչ բարձր որակի լուսանկարն ավելի նախըտրելի է, քան պարզապես տեքստային լուրը, քանի որ պրոֆեսիոնալ տեսախցիկի կադրերը մշակելու և հրապարակելու համար լրացուցիչ ժամանակ է պահանջվում, որը մենք միշտ չէ, որ ունենք։

- Երբ ստանում եք նյութեր քաղաքացիներից կամ ինքներդ եք նկարում սմարթֆոնով, ինչպե՞ս եք համոզվում, որ պատկերը չի խաթարում իրականությունը և զերծ է մանիպուլյացիաներից:

Ռոբերտ Զարգարյան. Ականատեսների ուղարկած կադրերի դեպքում մենք առաջին հերթին փորձում ենք պարզել հեղինակին և հնարավորության դեպքում կապ հաստատել նրա հետ՝ ճշտելու՝ արդյոք նա տեղում է եղել։ Եթե իրադարձությունը մասսայական է, փնտրում ենք նաև այլ անձանց կողմից նույն վայրում արված լուսանկարներ։ Մենք միշտ հղում ենք տալիս օգտագործված բովանդակության հեղինակներին։ Իսկության հարցում կարևոր է նաև աղբյուրի վստահելիությունը և նրանց սոցիալական էջերի ուսումնասիրությունը։

-Կա տեսակետ, որ սմարթֆոնով արված մի քիչ ոչ պրոֆեսիոնալ կամ անփույթ կադրը սոցցանցերում ավելի մեծ վստահություն է ներշնչում՝ որպես անկեղծ իրականության ապացույց։ Ի՞նչ եք կարծում այդ մասին:

Ռոբերտ Զարգարյան. Դա հետաքրքիր դիտարկում է, և սոցցանցերում հեռախոսով արված կադրն իրոք կարող է նման տպավորություն թողնել։ Ես հաճախ եմ օգտագործում հեռախոսի դիմային տեսախցիկը (16/9 ձևաչափով)՝ պատմելու համար, թե ինչ է կատարվում տվյալ պահին, ինչը ստեղծում է անմիջական կապ լսարանի հետ։ Այդուհանդերձ, հեռախոսն ու պրոֆեսիոնալ տեսախցիկը մեզ մոտ չեն հակադրվում. դրանք օգտագործվում են տարբեր պայմաններում։

-Արհեստական բանականությունն այսօր թույլ է տալիս կատարյալ կերպով փոփոխել պատկերները։ Ինչպե՞ս եք ձեզ ապահովագրում այդ ականապատ դաշտից:

Ռոբերտ Զարգարյան. Ես երբեք չեմ օգտագործում AI-ով գեներացված լուսանկարներ հրապարակումների համար։ Մեր նպատակը հետևորդներին իրականությունը հայտնելն է։ Թեև նման գործիքներն օգտակար են այլ տեխնիկական առաջադրանքների համար, լրագրության մեջ իրական պատկերին փոխարինող չկա։ Մինչ այժմ իմ պրակտիկայում չի եղել դեպք, որ ինձ գեներացված պատկերը ներկայացվի որպես իրական։

-Ըստ ձեզ՝ հեռախոսը երբևէ կդառնա՞ լրագրողի միակ և հիմնական նկարահանող սարքը՝ ամբողջությամբ դուրս մղելով մեծ տեսախցիկները:

Ռոբերտ Զարգարյան. Չեմ կարծում։ Անցնող տարիները ցույց տվեցին, որ պրոֆեսիոնալ տեսախցիկներն իրենց դերը չեն կորցնում։ Հեռախոսը հզոր օգնական է, բայց այն չի դառնա նկարահանումների հիմնական գործիքը, համենայն դեպս՝ լրագրության մեջ։

-Լուսանկարների մշակման ո՞ր մակարդակն է ձեզ համար ընդունելի, և որտե՞ղ է սկսվում սուտը:

Ռոբերտ Զարգարյան. Իրականության աղավաղումը սկսվում է այնտեղ, երբ կադրը ցույց է տալիս մի բան, որը դու տեղում չես տեսել։ Ես նախընտրում եմ հեռախոսով արված լուսանկարները գրեթե չմշակել. առավելագույնը կարող եմ կարգավորել լուսավորությունը, որպեսզի պատկերն ավելի պարզ լինի։

-Սմարթֆոնի աննկատելիությունը հաճախ օգնում է վտանգավոր վայրերում։ Օգտագործե՞լ եք այդ առավելությունը գաղտնի նկարահանումների համար:

Ռոբերտ Զարգարյան. Այո, հեռախոսն օգտագործել եմ հետաքննական նյութերի համար։ Սակայն դա ինձ համար էթիկական երկընտրանք չի առաջացրել, քանի որ նպատակս եղել է բացառապես իրականությունը ցույց տալը։

-Ի՞նչ խորհուրդ կտաք ապագա լրագրողներին. արդյո՞ք կարմիր դիպլոմն է հաջողության գրավականը:

Ռոբերտ Զարգարյան. Լավ համալսարանական կրթությունը կարևոր է, բայց լավ գնահատականը դեռ լավ լրագրության երաշխիք չէ։ Պետք է լինել աշխատասեր, հետաքրքրասեր, փորձ հավաքել և միշտ պատրաստ լինել նոր բաներ սովորելուն։

- Ձեր մասնագիտական ուղու ընթացքում եղե՞լ են պահեր, երբ սմարթֆոնով արված ակնթարթային լուսանկարը վճռորոշ է եղել, իսկ պրոֆեսիոնալ տեխնիկան պարզապես չի հասցրել արձանագրել պահը։

Վիկտոր Վարդանյան. Լուսանկարչությունն առաջին հերթին գեղեցկությունը փոխանցելու արվեստ է: Տեսախցիկն ընդամենը գործիք է, որի նպատակն է ընդգծել այն պատկերը, որն արդեն տեսել է քո աչքը:

- Այսօր համացանցը լի է սիրողական կադրերով։ Ինչպե՞ս եք դուք՝ որպես փորձառու մասնագետ, զատում ճշմարտությունը հնարավոր մանիպուլյացիաներից։

Վիկտոր Վարդանյան. Երբ տարիներ շարունակ, առավոտից երեկո, տեսախցիկը վզիցդ կախված քայլում և լուսանկարում ես, ձևավորվում է ներքին զգացողություն: Բավական է ընդամենը մի քանի վայրկյան նայել լուսանկարին, որպեսզի զգաս դրա իսկությունը:

- Շատերն ասում են, որ հեռախոսով արված ոչ կատարյալ որակն այսօր ավելի մեծ վստահություն է ներշնչում մարդկանց։ Դա լրագրողական հնա՞րք է, թե՞ մենք գործ ունենք նոր իրականության հետ։

Վիկտոր Վարդանյան. Դա միանշանակ նոր իրականություն է:

- Որտե՞ղ է անցնում այն սահմանը, երբ լուսանկարի որակի բարելավումը վերածվում է ստի։ Ինչպե՞ս եք վերաբերվում արհեստական բանականությանը, որն այսօր սրբագրում է իրական փաստերը։

Վիկտոր Վարդանյան. Արհեստական բանականության կիրառումն ինքնին հետաքրքիր երևույթ է: Սակայն, երբ խոսքը փաստի մասին է, դրա կիրառումը ճիշտ չէ:

- Սմարթֆոնը լուսանկարչին դարձնում է գրեթե աննկատ։ Երբևէ օգտագործե՞լ եք գաղտնի նկարահանման հնարավորությունը՝ ինչ-որ թաքնված ճշմարտություն վեր հանելու համար, նույնիսկ եթե դա հակասում է էթիկայի նորմերին։

Վիկտոր Վարդանյան. Ես երբեք նման քայլերի չեմ դիմել: Իմ վաստակը ես ձեռք եմ բերել հայկական բնաշխարհը պատկերելու միջոցով:

- Հնարավո՞ր է արդյոք, որ ապագայում լրատվամիջոցները լիովին հրաժարվեն ծանր տեսախցիկներից, թե՞ հեռախոսը երբեք չի զբաղեցնի տեսախցիկների տեղը։

Վիկտոր Վարդանյան. Լրատվությունը մեծ արժեք է, և ամեն ինչ չէ, որ հնարավոր է պարզապես լուսանկարել: Իսկական և ճիշտ լուսանկար ունենալու համար միշտ անհրաժեշտ են լինելու բարձր որակի տեսախցիկ և բարձր որակի լուսանկարիչ:

- Ի վերջո, ո՞րն է լավագույն լուսանկարչի գլխավոր առավելությունը՝ համալսարանական դիպլո՞մը, թե՞ մի գաղտնիք, որը չկա ոչ մի դասագրքում։

Վիկտոր Վարդանյան. Դա հենց այն է, ինչը հնարավոր չէ գտնել և սովորել ոչ մի դասագրքից։

Ամփոփելով՝ Ռոբերտ Զարգարյանը փաստում է այն, ինչն այսօր դարձել է հրամայական. եթե սպասենք պրոֆեսիոնալ տեսախցիկին, նորությունն արդեն արդիական չի լինի։ Գևորգ Պերկուպերկյանը հավելում է, որ հեռախոսն առաջնահերթ է հենց օպերատիվության համար. լավագույն կադրը նա է, որն արդեն հրապարակված է, այլ ոչ թե նա, որը դեռ մշակվում է ստուդիայում։ Զարմանալի միտում է նկատում Վիկտոր Վարդանյանը. հաճախ հենց ցածր որակն ու փնթի կադրն են ներշնչում առավելագույն վստահություն։ Դա չմոդելավորված և չբեմականացված իրականության էֆեկտն է, որովհետև, երբ պատկերը չափազանց կատարյալ է, ժամանակակից սպառողը սկսում է կասկածել դրա իրական լինելու հարցում, մինչդեռ սմարթֆոնը հաղորդում է բացառիկ անկեղծություն։ Ամեն դեպքում, պետք է համակերպվել նոր իրողությունների և իրականության հետ:

Այսպես, թե այնպես, ստեղծագործական ազատությունը ենթադրում է նաև մեծ պատասխանատվություն։ Մենք չենք կարող օգտագործել արհեստական բանականությունը փաստերը սրբագրելու համար։ Էթիկան գործիքի մեջ չէ, այն լրագրողի գլխում է։ Նույնիսկ աննկատ նկարելիս նպատակը պետք է լինի իրականությունը ցույց տալը, այլ ոչ թե վնասելը։

Պատասխանատվությունը հատկապես սրվում է արհեստական բանականության (AI) գործիքների համատարած տարածման դարաշրջանում, երբ պատկերների ավտոմատացված մշակումն ու գեներացումը կարող են անկատար կադրը վայրկյանների ընթացքում դարձնել իդեալական: Սակայն լրագրության մեջ «իդեալականը» հաճախ հանդիսանում է ճշմարտության թշնամին: Փաստերի սրբագրումը թվային ալգորիթմների միջոցով խախտում է վավերագրության ամենակարևոր սկզբունքը՝ իրադարձության անաղարտությունը: Եթե լուսանկարից հեռացվում կամ դրան ավելացվում է որևէ տարր՝ հանուն էսթետիկայի կամ կադրի «մաքրության», ապա այդ արտադրանքը դադարում է լինել լրատվական և վերածվում է արվեստի կամ մանիպուլյացիայի: Լրագրողի խնդիրն է՝ թույլ չտալ, որ տեխնիկական հարմարավետությունը հաղթի մասնագիտական ազնվությանը:

«Մի վնասիր» հիմնարար սկզբունքը դառնում է մոբայլ ֆոտոլրագրության գլխավոր կողմնացույցը: Սմարթֆոնի աննկատելիությունը չպետք է վերածվի մարդկանց անձնական տիրույթի անօրինական ներխուժման կամ նրանց խոցելիության չարաշահման գործիքի: Հատկապես ճգնաժամային իրավիճակներում, վթարների կամ մարդկային ողբերգությունների լուսաբանման ժամանակ, լրագրողի ներքին էթիկական ֆիլտրը պետք է ավելի հզոր լինի, քան հեռախոսի ցանկացած տեխնիկական հնարավորություն: Իրականությունը ցույց տալու ձգտումը պահանջում է մասնագիտական հասունություն, որպեսզի կադրը փոխանցի եղելության ամբողջ ծանրությունն ու ճշմարտությունը՝ առանց սուբյեկտի արժանապատվությունը վիրավորելու կամ նրան հավելյալ ցավ պատճառելու:

Այսպիսով, էթիկան մնում է անհատական ընտրության և ներքին արժեհամակարգի տիրույթում, ինչն էլ հենց պրոֆեսիոնալ լրագրողին տարբերում է սմարթֆոնով զինված հասարակ ականատեսից:

Իհարկե, սմարթֆոնը երբեք չի փոխարինի տեսախցիկի հոգուն, երբ խոսքը բարձր արվեստի կամ արխիվի մասին է։ Բայց այնտեղ, որտեղ զարկերակն է, որտեղ պատմությունը կերտվում է հենց այդ վայրկյանին, սմարթֆոնն անգերազանցելի է, որովհետև ոչ թե պարզապես լուսանկարում ենք, այլ վերասահմանում ենք լրագրությունը՝ մեր գրպանում ունենալով աշխարհը փոխելու հնարավորությունը։

Գրպանում ունենալով աշխարհը փոխելու և միլիոնավոր մարդկանց ձայնը տեղ հասցնելու այդ հզոր հնարավորությունը՝ ժամանակակից լրագրողը դառնում է տեխնոլոգիական և հասարակական տեղաշարժերի առաջամարտիկը: Սմարթֆոնն, ըստ էության, ժողովրդավարացրել է մեդիադաշտը՝ հնարավորություն տալով, որ ոչ թե տեխնիկայի թանկարժեք լինելը, այլ լրագրողի քաջությունն ու սուր միտքը որոշեն նյութի ազդեցության ուժը: Այն վայրերում, որտեղ մեծ տեսախցիկների մուտքն արգելված է կամ վտանգավոր, հենց հեռախոսի փոքրիկ ոսպնյակն է պատռում լռության պատնեշը: Ի վերջո, «տեսախցիկի հոգու» և «սմարթֆոնի զարկերակի» միջև առկա այս բաժանումը ոչ թե հակադրություն է, այլ մեդիաոլորտի կատարյալ փոխլրացում: Մեկը պահպանում է անցյալի էսթետիկան ու պատմական խորությունը, մյուսը՝ բռնում է ներկայի անկանխատեսելի ու արագընթաց ռիթմը: Ժամանակակից ֆոտոլրագրության հաջողությունը թաքնված է հենց այս երկու իրականությունների ճիշտ համադրման մեջ, որտեղ գործիքի ընտրությունը պայմանավորված է ոչ թե նախապաշարմունքներով, այլ պահի հրամայականով: Սմարթֆոնով պատմություն կերտելիս լրագրողը ոչ միայն ֆիքսում է եղելությունը, այլև ապացուցում, որ լրագրության իրական ուժը միշտ եղել և մնում է մարդկային հայացքի ու անկեղծության տիրույթում:

Կամա, թե ակամա հանգում ես մի միասնական և անվիճելի եզրակացության՝ մենք կանգնած ենք ոչ թե պարզապես տեխնիկական փոփոխության, այլ մեդիա-մշակույթի վերածննդի շեմին։ Թեև պրոֆեսիոնալ տեսախցիկները դեռ երկար ժամանակ կպահպանեն իրենց անփոխարինելի դերը պատմական արխիվների և բարձրարժեք ցուցահանդեսների համար, սմարթֆոնն արդեն հաղթել է այնտեղ, որտեղ որոշիչը վայրկյանն է և անմիջականությունը։

Իմ զրուցակիցների փորձը փաստում է՝ լրագրությունը ոչ թե թանկարժեք սարքավորման, այլ մարդկային հայացքի և աչքի մասին է։ Այսօրվա լրագրողն այլևս չի կարող թաքնվել ծանր տեխնիկայի հետևում, նա պետք է լինի ավելի մոտ մարդուն, զգա նրա շնչառությունը և լինի այնքան անկեղծ, որ նույնիսկ հեռախոսի անփույթ կադրը դառնա ճշմարտության բացարձակ վկայություն։

Սակայն նման ազատությունը բերում է իր հետ բացառիկ պատասխանատվություն։ Սմարթֆոնի անտեսանելիությունը ոչ թե էթիկայի սահմանները խախտելու հնարավորություն է, այլ առավել բարձր պրոֆեսիոնալիզմի մարտահրավեր։ Մենք պետք է հիշենք՝ էթիկան գործիքի մեջ չէ, այն լրագրողի գլխում է։ Արհեստական բանականության և ֆիլտրերի դարաշրջանում մեր գլխավոր զենքը մնում է այն, ինչը հնարավոր չէ գտնել և սովորել ոչ մի դասագրքում՝ մասնագիտական ազնվությունն ու անդավաճան հավատարմությունը փաստին։

Սա վերջը չէ, սա ընդամենը սկիզբն է։ Մոբայլ լրագրությունը մեզ հնարավորություն է տվել դուրս գալ ստուդիաների հարմարավետությունից և դառնալ մեկ զինվորով բանակ, որը պատրաստ է փոխել աշխարհը հենց հիմա՝ մեկ հպումով։

«Մեկ հպումով աշխարհը փոխելու» պատրաստակամությունը դառնում է նոր սերնդի մեդիամասնագետների գաղափարական հիմնաքարը: Այդ վերածնունդը մեզ ստիպում է վերանայել ոչ միայն լրագրողի ֆիզիկական ներկայությունը դեպքի վայրում, այլև նրա հոգևոր ու բարոյական կապը լսարանի հետ: Երբ ծանր տեխնիկայի պատնեշն այլևս գոյություն չունի, լրագրողն ու իր սուբյեկտը հայտնվում են հավասար դաշտում, ինչը մեդիաարտադրանքին հաղորդում է նախկինում անհասանելի հում, վավերագրական էներգիա: Սմարթֆոնն, ըստ էության, հանել է միջնորդներին լրատվության արտադրության շղթայից՝ թույլ տալով, որ իրականությունն իր բոլոր կողմերով՝ ցավով, հաղթանակով ու ճշմարտությամբ, հոսի անմիջապես սպառողի էկրանին: Այդուհանդերձ, մասնագիտական ազնվությունն ու անդավաճան հավատարմությունը փաստին այն վերջին ամրոցներն են, որոնք թույլ չեն տալիս այս համատարած տեխնոլոգիական ազատությանը վերածվել քաոսի կամ էժանագին սենսացիաների հորձանուտի: Ստուդիաների հարմարավետությունից դուրս գալը նշանակում է նաև պատրաստ լինել բախվելու կյանքի ամենադաժան իրողություններին՝ ունենալով ընդամենը մեկ գործիք գրպանում և բացարձակ արժեքների համակարգ գլխում: Մոբայլ լրագրության այս նոր դարաշրջանում հաղթելու է ոչ թե նա, ով ունի ամենաթարմ ծրագրային ապահովումը կամ AI ֆիլտրերը, այլ նա, ով կկարողանա այդ փոքրիկ ոսպնյակի միջով փոխանցել մարդկային հոգու անկեղծությունն ու պատմության անկրկնելի վայրկյանը: Սա իրոք վերջը չէ, սա նոր, ավելի ազատ ու պատասխանատու լրագրության հաղթարշավի սկիզբն է: