Մոբայլ լրագրությունը որպես նոր իրականություն
Մոբայլ ֆոտոլրագրություն. հնարավորություններ ու սահմանափակումներ

Ուսանող՝ Անդրանիկ Ավետիսյան
Դիպլոմային աշխատանքի ղեկավար՝ Նարեկ Ալեքսանյան
Ժամանակակից մեդիաոլորտում լրագրողական գործունեության և լրատվական ֆոտո-վիդեո արտադրանքի որակն այլևս չի չափվում տեսախցիկի որակով, չափսերով կամ դրա գնով. պնդում են ֆոտոլրագրողները: Երբ իրադարձությունները զարգանում են վայրկենական, նույնիսկ ամենաթանկարժեք սարքավորումն անօգուտ է, եթե լրագրողը դեպքի վայրում չէ։ Այդպիսով՝ սմարթֆոնը դադարել է լինել պարզապես կապի միջոց. այն այսօր լիարժեք լրագրողական գործիքակազմ է, որը թույլ է տալիս լինել աննկատ, բայց միաժամանակ՝ իրադարձությունների կենտրոնում։
Ժամանակակից լրատվամիջոցներում սմարթֆոնն արդեն վաղուց դադարել է պարզապես կապի միջոց լինելուց՝ վերածվելով ֆոտո և վիդեո արտադրության հզոր, օպերատիվ գործիքի։ Մոբայլ ֆոտոլրագրության այս նոր իրողությունների, դրա ընձեռած ազատության և մասնագիտական նրբությունների շուրջ տարբեր են: Հատկապես կարելի է առանձնացնել ոլորտի գործող մասնագետնի կարծիքները, որոնք ամենօրյա ռեժիմով աշխատում են իրադարձությունների կենտրոնում։
Այսօր լրագրողը հաճախ գործում է որպես մի ամբողջ թիմ․ սմարթֆոնի օգնությամբ նա կարող է մի քանի վայրկյանումտեղեկությունը նկարահանել, մշակել և հանրությանը փոխանցել տեղի ունեցածի մասին ամենակարևոր տեղեկությունները։ Իհարկե, հեռախոսը դեռ որոշ առումներով զիջում է պրոֆեսիոնալ տեսախցիկներին, հատկապես ցածր լուսավորության կամ հեռավոր օբյեկտների նկարահանման դեպքում։ Սակայն հենց այդ սահմանափակումներն են լրագրողներին ստիպում ավելի ստեղծագործ մոտեցումներ գտնել և թերությունները վերածել առավելությունների։
Մանիպուլյացիան հասկանալու առաջին ցուցիչներն են՝ ձեռքի շարժը, որակը և հստակությունը: Եթե կադրը չափազանց հստակ է, դա արդեն կասկածելի է։ Օրինակ, Հայաստանում բարձր լեռնային պայմաններ են և լույսն ավելի կտրուկ է։ Երբ տեսնում ես ոչ բնական գույներ կամ ստվերներ, որոնք հատուկ են ծովափնյա երկրներին կամ ֆիլտրերին, հասկանում ես, որ իրականությունը փոխված է։
Գևորգ Պերկուպերկյան
Լուսանկարիչ / «Արմենպրես» լրատվական գործակալություն

Լուսանկարները՝ Գևորգ Պերկուպերկյանի
Լավ համալսարանական կրթությունը կարևոր է, բայց լավ գնահատականը դեռ լավ լրագրության երաշխիք չէ, այլ կերպ ասած՝ կարմիր դիպլոմը լավ լրագրության գրավական չէ։ Ինչ վերաբերվում է լուսանկարներին՝ անգամ ոչ բարձր որակի լուսանկարն ավելի նախըտրելի է, քան պարզապես տեքստային լուրը։ Բացի այդ, իրականության աղավաղումը սկսվում է այնտեղ, երբ կադրը ցույց է տալիս մի բան, որը դու տեղում չես տեսել։ Մեկ այլ օրինակ՝ հեռախոսն օգտագործել եմ հետաքննական նյութերի համար, գաղտնի նկարահանումների, սակայն դա ինձ համար էթիկական երկընտրանք չի առաջացրել։

Ռոբերտ Զարգարյան
Լրագրող / «Ազատություն» ռադիոկայան
Շատերն ասում են, որ հեռախոսով արված լուսանկարի ոչ կատարյալ որակն այսօր ավելի մեծ վստահություն է ներշնչում մարդկանց։ Դա միանշանակ նոր իրականություն է։ Ինչ վերաբերվում է իրականության խեղաթյուրմանը՝ երբ տարիներ շարունակ, առավոտից երեկո, տեսախցիկը վզիցդ կախված քայլում և լուսանկարում ես, ձևավորվում է ներքին զգացողություն: Բավական է ընդամենը մի քանի վայրկյան նայել լուսանկարին, որպեսզի զգաս դրա իսկությունը։ Հիշենք, որ լրատվությունը մեծ արժեք է և ամեն ինչ չէ, որ հնարավոր է պարզապես լուսանկարել: Իսկական և ճիշտ լուսանկար ունենալու համար միշտ անհրաժեշտ են լինելու բարձր որակի տեսախցիկ և բարձր որակի լուսանկարիչ։
Վիկտոր Վարդանյան
Լուսանկարիչ
Լուսանկարները՝ Վիկտոր Վարդանյանի
Ամփոփելով՝ Ռոբերտ Զարգարյանը փաստում է այն, ինչն այսօր դարձել է հրամայական. եթե սպասենք պրոֆեսիոնալ տեսախցիկին, նորությունն արդեն արդիական չի լինի։ Գևորգ Պերկուպերկյանը հավելում է, որ հեռախոսն առաջնահերթ է հենց օպերատիվության համար. լավագույն կադրը նա է, որն արդեն հրապարակված է, այլ ոչ թե նա, որը դեռ մշակվում է ստուդիայում։ Զարմանալի միտում է նկատում Վիկտոր Վարդանյանը. հաճախ հենց ցածր որակն ու փնթի կադրն են ներշնչում առավելագույն վստահություն։ Դա չմոդելավորված և չբեմականացված իրականության էֆեկտն է, որովհետև, երբ պատկերը չափազանց կատարյալ է, ժամանակակից սպառողը սկսում է կասկածել դրա իրական լինելու հարցում, մինչդեռ սմարթֆոնը հաղորդում է բացառիկ անկեղծություն։ Ամեն դեպքում, պետք է համակերպվել նոր իրողությունների և իրականության հետ:
Պատասխանատվությունը հատկապես սրվում է արհեստական բանականության (AI) գործիքների համատարած տարածման դարաշրջանում, երբ պատկերների ավտոմատացված մշակումն ու գեներացումը կարող են անկատար կադրը վայրկյանների ընթացքում դարձնել իդեալական:
Ռոբերտ Զարգարյանը նկատում է՝ ինչքը երբեք չի օգտագործում Արհեստական բանականությամբ՝ AI-ով գեներացված լուսանկարներ հրապարակումներ անելիս։ Իրենց թիմի նպատակը մեկն է՝ հետևորդներին իրականությունը հայտնելն է։
«Թեև նման գործիքներն օգտակար են այլ տեխնիկական առաջադրանքների համար, սակայն լրագրության մեջ իրական պատկերին փոխարինող չկա», - ասում է Զարգարյանը։
Այնպես որ․․․
Հաջորդ անգամ, երբ ձեռքը կտանեք ձեր հեռախոսին, հիշե՛ք՝ դուք ձեր գրպանում պահում եք ոչ թե պարզապես կապի միջոց, այլ իրականությունը վերասահմանելու հզորագույն գործիք։ Լրագրությունում հեղափոխությունը տեղի է ունեցել, և այն արդեն ձեր ձեռքերում է։ Նկատենք՝ ժամանակակից լսարանը այլևս պատրաստ չէ սպասել երեկոյան լրահոսին․ մարդիկ ցանկանում են իրադարձություններին հետևել հենց այն պահին, երբ դրանք տեղի են ունենում։ Ֆոտոլրագրողները նկատում են՝այդ պահանջը փոխել է մեդիայի և լսարանի հարաբերությունները։ Արդյունքում, օպերատիվության համար երբեմն զոհաբերվող տեխնիկական կատարելությունը այլևս չի ընկալվում որպես խնդիր։ Կադրի թեթև դողը, ոչ իդեալական լուսավորությունը կամ պատկերի որոշակի թերությունները շատերի համար դարձել են իրականության անմիջականության ու անկեղծության նշաններ՝ ստեղծելով վստահություն, որ տեսածը հնարավորինս մոտ է չմշակված իրականությանը։