մեղու

Ուսանող` Սիմա Թամրազյան
Դիպլոմային աշխատանքի ղեկավար` Լիլիկ Ստեփանյան, բ.գ.թ.
Մեղուները բնության ամենակարևոր և միևնույն ժամանակ ամենախոցելի օրգանիզմներից են։ Դրանք ոչ միայն մեղր արտադրող միջատներ են, այլև կենսաբազմազանության պահպանման գլխավոր «հենասյուները»։ Մեղուների միջոցով իրականացվում է բույսերի փոշոտման զգալի մասը (85 տոկոս), ինչի շնորհիվ ապահովվում է գյուղատնտեսական մշակաբույսերի բարձր բերքատվությունը և բնական էկոհամակարգերի շարունակական զարգացումը։
Մեղվաբուծությունը Հայաստանում ունի հազարամյակների պատմություն և համարվում է գյուղատնտեսության ամենահին ու ավանդական ճյուղերից մեկը։ Հայկական լեռնաշխարհի հարուստ բուսական աշխարհը նպաստել են մեղուների զարգացմանն ու մեղրի արտադրությանը։ Պատմական աղբյուրները վկայում են, որ դեռ հնագույն ժամանակներից հայերը զբաղվել են մեղվաբուծությամբ՝ օգտագործելով մեղրը որպես սննդամթերք և բուժիչ միջոց, իսկ մեղրամոմը՝ կենցաղում և եկեղեցական ծեսերում։
Ինչպես հնում, այնպես էլ այսօր Հայաստանում մեղվաբուծությունը շարունակում է մնալ գյուղական կյանքի և տնտեսության կարևոր մասը։
Աշոտ Արզումանյանը Տավուշի մարզում արդեն 13 տարի է, ինչ զբաղվում է մեղվաբուծությամբ: Այդ տարիների ընթացքում նրա համար մեղվաբուծությունը դարձել է ոչ միայն ապրուստի միջոց, այլև սիրելի աշխատանք:

Տավուշի բնության առանձնահատկությունները՝ անտառային մեծածավալ տարածքները և բազմազան բուսականությունը, մեծապես նպաստավոր են մարզում ոլորտի զարգացման համար: Մեղվաբույծի խոսքով` 1 մեզվաընտանիքից ստանում է մոտավորապես 30-35 կգ մեղր, իսկ բարենպաստ տարիներից 12 մեղվաընտանիքից` մինչև 300կգ մեղր:
Հայաստանում մեղրի պահանջարկը վերջին տարիներին ներքին շուկայում ունի լայն սպառման շրջանակ, որը պայմանավորված է հասարակության՝ առողջ ապրելակերպի նկատմամբ աճող հետաքրքրությամբ։
Մարդիկ նախընտրում են բնական և օգտական սննդամթերք:
Սակայն շուկայում հաճախ հանդիպում է նեմուծված ոչ օրգանիկ մեղր, որը շուկայական գնով ավելի մատչելի է, ինչը լրացուցիչ խոչընդոտ է հայ մեղվաբույծների համար։
վոիս գայանե մեղր
Մեղվաբուծության ոլորտը հաճախ ընկալվում է հին կարծրատիպերով․ շատերը կարծում են, որ այն միայն տղամարդկանց զբաղմունք է, կամ մեղվաբուծությամբ հետաքրքրվում են միայն որոշակի տարիքային սահմանափակում ունեցող անձինք։
Սակայն, իրականությունը լրիվ այլ է․ այսօր կանայք ակտիվորեն ներգրավվում են ոլորտում, ղեկավարում սեփական մեղվանոցներ և կիսվում փորձով:

Մարիանա Ավետիսյանն արդեն 8 տարի է զբաղվում է մեղվաբուծությամբ: Ոլորտի հանդեպ հետաքրքրությունն ու սերը առաջացել է դեռ մանկուց, երբ պապիկի հետ այցելում էր սեփական մեղվանոց:

Սակայն տարիների ընթացքում, երբ պապիկն այլևս ի վիճակի չէր զվաղվել մեղվաբուծությամբ, այդ ընթացքում Մարիանան որոշում է ստանձնել մեղվաբույծի դերը, քանի որ ընտանիքում ոչ ոք ծանոթ չէր ոլորտին:


վոիս 1 Մարիանա




Մարիանայի դիտարկմամբ, կնոջ ներգրավվածությունը մեղվաբուծության ոլորտում ունի առանձնահատուկ կարևորություն:
Ըստ նրա` հասարակությունը համար մեղվաբուծությունը ընկալում է որպես ծերացած ոլորտ:
վոյս
Չնայած նման կարծրատիպերի` այսօր Մարիանան զբաղվում է իր սիրելի աշխատանքով, սոցիալական ցանցերում ակտիվ ներկայացնում է ոլորտին առնչվող հարցերը:
Կլիմայական փոփխությունների ազդեցությունները մեղվաբուծության վրա
Թեպետ մեղվաբուծությունը Հայստանում համարվում է զարգացած ոլորտ, այնուամենայնից այսօր առկա են մի շարք խնդիրներ` պայմանավորված կլիմայական գործոններով:
Հայաստանում կլիման բազմազան է, և հենց այս բազմազանությունն է անմիջական ազդեցություն ունենում մեղուների կյանքի ռիթմի վրա:
Մեղուն հանդիսանում է ամենազգայունը կլիմայական փոփոխությունների նկատմամբ, և դրա ազդեցությունը դրսևորվում է երկու ձևով՝ առաջինը՝ անմիջական՝ մեղվաբերքի անկումը, որը կախված է եղանակային անբարենպաստ փոփոխություններից և կարող է հանգեցնել տնտեսության լուրջ կորուստների, երկրորդը՝ կողմնակի՝ հիվանդությունների և վարակների տեսքով։
Տարբեր երկրներում կլիման տարբեր է, դրանց ազդեցությունները` նույնպես: Հայաստանում մեղվաբուծության վրա հիմնական ազդեցություն են ունենում հետևյալ կլիմայական գործոնները`գլոբալ տաքացում, երաշտներ, հրդեհներ:
գլոբալ տաքացում
գերխոնավ և գերչոր պայմաններ
հրդեհներ