Խաբեություն, աշխատանք, հույս․
հնդիկները Երևանում

Եթե ռուսաստանցիների համար Երևանը ինտելեկտուալ ապաստան է, ապա հնդիկների համար այն երբեմն վերածվում է բոլորովին այլ իրականության փորձառության։

2023 թվականին Հնդկաստանի քաղաքացիների սահմանահատումների թիվը հասել է շուրջ 57,000-ի՝ ձևավորելով նկատելի միգրացիոն հոսք դեպի Հայաստան։

Այդ հոսքի մեջ էր նաև 23-ամյա Կարայը (անունը փոխված է)։ Նա Երևան էր եկել վստահությամբ, որ այստեղ իրեն սպասում են աշխատանք և կայուն կյանքի հնարավորություն։ Սակայն իրականությունը այլ էր․ նա բախվեց անորոշ պայմանների, հարմարվելու դժվարությունների և չիրականացված խոստումների։
Կարայը (անունը փոխված է) պատմում է, որ 4000 դոլար էր վճարել միջնորդներին՝ կարծելով, թե մեկնում է Ռումինիա։ «Ես շոկի մեջ էի։ Երբ վճարեցի ամբողջ գումարը, հասկացա, որ սա Եվրոպա չէ, սա Հայաստան է»,- ասում է նա։ Հնդկաստանում միջազգային ընկերության մենեջեր աշխատած երիտասարդն այսօր Երևանում հավաքարար է՝ օրական 12-ից 16 ժամ աշխատանքային գրաֆիկով։
Նրա առօրյան սահմանափակվում է «տուն-աշխատանք-տուն» շրջանակով, որտեղ միակ դրական փորձառությունը մարդկանց վերաբերմունքն է․ «Նրանք ինձ վերաբերվում են ինչպես իրենց ընտանիքի անդամի»։
Բոլորովին այլ է Լոբհանա Ալահեի պատմությունը, ով 2019-ին եկել էր գինեգործություն սովորելու։ Նրա համար Երևանը դարձել է «ուսուցիչ»։

«Երևանում ես սովորեցի, որ կարելի է կյանքը ապրել հանգիստ, շտապելու անհրաժեշտություն չկա»,- ասում է նա։ 2020 թվականի պատերազմը շատերի համար հեռանալու ազդակ էր, բայց Լոբհանան հակառակն արեց․ նա հողատարածք գնեց Արմավիրում և հիմնեց «Yoke Wines» բրենդը։ Նա նկատում է, որ պատերազմից հետո հայերը դարձել են ավելի «բաց և գլոբալ մտածողությամբ»։ Նրա խորհուրդը հայ երիտասարդներին մեկն է․ «Մի՛ կառչեք անցյալի ցավից, բացվեք աշխարհի առաջ»։
Այսօր Հնդկաստանից եկած միգրանտների մի մասը արդեն հաստատվել է Երևանում՝ ձևավորելով իրենց փոքր, բայց նկատելի միջավայրը քաղաքի տարբեր հատվածներում։ Նրանց ներկայությունը հատկապես զգացվում է առևտրային տարածքներում, որտեղ աստիճանաբար փոխվում է մթնոլորտը՝ բերելով նոր բույրեր, գույներ ու առօրյա սովորություններ։
Երևանի որոշ շուկաներում այսօր կարելի է հանդիպել համեմունքների հարուստ ընտրության, որոնք հիշեցնում են հնդկական խոհանոցի բազմաշերտ համերը։ Քարրիի, քիմիոնի, կարդամոնի և այլ ծանոթ բույրեր այստեղ արդեն դարձել են սովորական պատկեր՝ ստեղծելով մի փոքրիկ հատված, որը կարծես տեղափոխված լինի այլ աշխարհից։

Քաղաքում բացվել են նաև փոքր խանութներ և հոսթելներ, որոնք ծառայում են հիմնականում նոր եկած հնդիկներին՝ օգնելով նրանց գտնել ծանոթ միջավայր և հարմարվել նոր իրականությանը։ Այս տարածքներում համադրվում են առօրյան, աշխատանքը և մշակույթը՝ ձևավորելով մի միջավայր, որտեղ հայրենիքի հիշողությունը պահպանվում է, բայց արդեն Երևանի փողոցներում։

Ռաֆո Հասանը Երևանում հիմնել է իր խանութը՝ «Կարմիր պղպեղ սուպերմարկետը»։ Այստեղ նա բերել է այն համեմունքները, որոնք կապում են մարդկանց իրենց հայրենիքի հետ։ Նրա խոսքով՝ այստեղ կարելի է գտնել գրեթե ամեն հնդկական համ։ Խանութը բացելու հիմնական նպատակը եղել է ոչ միայն վաճառքը, այլ նաև այն, որ հնդիկները Երևանում կարողանան գտնել իրենց ծանոթ բույրերն ու համերը և մի պահ զգալ իրենց ավելի մոտ տանը։
Հնդկաստանից Երևան եկած միգրանտները քաղաք են բերել ոչ միայն իրենց պատմություններն ու մշակույթը, այլև՝ իրենց խոհանոցի յուրահատուկ համերը։ Այսօր այդ ազդեցությունը նկատելի է նաև Երևանի ռեստորանային կյանքում։

Դրա վառ օրինակներից է Indian Mehak Restaurant & Bar ռեստորանը։ Այստեղ օդում մշտապես զգացվում են համեմունքների բույրերը, իսկ խոհանոցից դուրս եկող ուտեստները ներկայացնում են հնդկական ավանդական համերը։ Ռեստորանը ստեղծվել է որպես փոքր վայր, որտեղ մարդիկ կարող են ծանոթանալ հնդկական խոհանոցին և մի պահ զգալ այդ մշակույթը՝ Երևանի կենտրոնում։ Ռեստորանը գործում է 2015 թվականից: